کلمات کلیدی: نگاهی, به, فرهنگنامه, فارسی, صدری, افشار,
ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
نگاهی به فرهنگنامه پارسی صدری افشار
نویسنده پیام
KaMi آفلاین
مدیر انجمن
***
مدیر انجمن

ارسال‌ها: 7,759
تاریخ عضویت: Dec 2011
اعتبار: 5
ارسال: #1
نگاهی به فرهنگنامه پارسی صدری افشار
فرهنگنامۀ پارسی، شامل واژگان و اعلام در سه جلد توسط فرهنگ معاصر منتشر شده است، این نخستین فرهنگنامه ای است که واژگان و اعلام را یکجا و در کنار هم قرار داده تا مراجعه کننده برای دریافت معنی لغت یا اطلاع از پاره ای اسم های تاریخی و جغرافیایی و رویدادها به یک کتاب مراجعه کند.
در تمام فرهنگ هایی که پیش از این در ایران منتشر شده، واژگان و اعلام از یکدیگر جدا بوده اند. مثلا فرهنگ ۶ جلدی معین، چهار جلد خود را به واژگان و دو جلد آخر را به اعلام اختصاص داده بود. مؤلفان فرهنگ تازه، در پیشگفتارخود یادآور شده اند که « هدف از تألیف آن فراهم کردن مرجعی برای کاربران زبان پارسی است تا بتوانند واژه یا نامی را که می خوانند یا می شنوند شناسایی کنند ».
این کار، یعنی درهم آمیختن واژگان و اعلام، هر چند در نگاه اول تردیدهایی بر می انگیزد و این سوال را پیش می آورد که فایدۀ این کار چیست اما گویا در جهان رسم است و اکنون در ایران هم دارد باب می شود.
فرهنگنامۀ واژگان و اعلام در کار معنی کردن یا تعریف کردن واژگان فوق العاده عالی است یا در مورد اطلاع دادن در قسمت اعلام بسیار مفید و خلاصه عمل کرده است اما همۀ این امتیازات از « فرهنگ پارسی امروز » و « فرهنگ پارسی اعلام » به فرهنگ تازه به ارث رسیده، نه آنکه کار تازه ای باشد.
مولفان کتاب، غلامحسین صدری افشار، نسرین و نسترن حکمی، پیش از این یکی از بهترین فرهنگ های پارسی را به نام « فرهنگ پارسی امروز » تألیف کرده بودند که تفاوت خود را حتا در نام کتاب با دیگر فرهنگ ها آشکار می کرد. آنان همچنین « فرهنگ پارسی اعلام » را در یک جلد به پارسی زبانان هدیه کرده بودند، که در جای خود مفید بود اما اکنون به همت انتشارات فرهنگ معاصر، در واقع همان دو کتاب مرجع را با اندکی گسترش در هم ادغام کرده، به بازار فرستاده اند. یعنی فرهنگنامه تازه همان است که قبلا به صورت جداگانه چاپ و منتشر شده بود و اکنون یکجا شده است.
« فرهنگ پارسی امروز » که چاپ دو جلدی آن در سال ۱۳۷۳ توسط انتشارات کلمه منتشر شد، معایب فرهنگ های پیش از خود را کم و بیش مرتفع می کرد؛ واژه ها در آن درست تعریف شده بود و تدوین کنندگان آن از آوردن لغات مهجور که در پارسی امروز کاربردی ندارد، پرهیز کرده بودند. مؤلفان در معرفی کار خود و تفاوت آن با کار دیگران، در پیشگفتار کتاب یادآور شده بودند که: فرهنگ نویسان پیشین، معنی لغات را از نوشته ها و اشعار هزار سال پیش استخراج کرده اند در حالی که در این مدت زبان پارسی تغییرات زیادی به خود دیده و معانی و کاربرد کلمات عوض شده است. همچنین یادآور شده بودند که « عیب دیگر فرهنگهای پارسی نداشتن مرز و دامنه است، چندانکه به صورت انبانی از واژه های قدیم و جدید، متروک و کارآمد، ادبی و محلی، عامیانه و تخصصی درآمده اند، بی آنکه در هیچ یک از این حوزه ها پاسخگوی نیاز مراجعه کننده باشند ». آنان حتا اشاره کرده بودند که واژگانی که زمانی در شعر یا نثر به کار می رفت و امروز آن را جز در آثار پیشینیان یا مقلدانشان نمی توان یافت، از حوزۀ کارشان بیرون است. به این ترتیب نشان می دادند فرهنگی دست خواننده داده اند که روزآمد است و هر واژۀ در آن به درستی تعریف و حوزه معنایی و کاربرد آن معلوم شده است.
اکنون هم اینان کار خود را گسترش داده، از یک سو بر تعداد واژگان فرهنگ خود افزوده اند و از سوی دیگر اعلام را هم لا به لای واژگان گذاشته اند. کاری که در زبان پارسی قدری نامأنوس جلوه می کند. مثلا گذاشتن بابا افضل در کنار باباقوری خیلی جذاب به نظر نمی رسد. شاید هم ضرورتی نداشته باشد. بخضوص که قبلا فرهنگ پارسی شان در دو جلد و فرهنگ اعلام شان در یک جلد، یعنی رویهمرفته در سه جلد منتشر شده بود و حالا نیز فرهنگنامۀ پارسی واژگان و اعلام در سه جلد انتشار یافته است. اگر فرهنگ تازه به جای سه جلد در دو جلد آماده شده بود یا احیانا در یک جلد، البته بیشتر قابل فهم بود. به این معنی که خواسته بودند استفاده کنندگان از فرهنگ، در کنار دست خود فرهنگی داشته باشند که احتیاجات اولیه را برطرف کند و خواننده را موقتا از بی قراری در آورد تا در فرصت مناسب به نحو عمیق تری مطلب را دنبال کند. اما آنها چنین نکرده اند و فرهنگ تازۀ خود را در همان سه جلد منتشر کرده اند که قدری عجیب است.
در تمام فرهنگ هایی که پیش از این در ایران منتشر شده، واژگان و اعلام از یکدیگر جدا بوده اند. مثلا فرهنگ ۶ جلدی معین، چهار جلد خود را به واژگان و دو جلد آخر را به اعلام اختصاص داده بود.
با وجود این اما قرار دادن واژگان و اعلام در یک فرهنگ به خودی خود ابتکار چندان بدی نیست. شاید تعداد زیادی از خوانندگان دوست داشته باشند برای دریافت معنی لغت یا اطلاع از رویدادی خاص و آشنایی با یک اسم ناشناس به یک فرهنگ مراجعه کنند. اهمیت را باید در محتوا و عمقی جست که مؤلفان به کار خود داده اند. برای نشان دادن این محتوا شاید بهتر باشد مقایسه ای بکنیم بین کاری که آنان در « فرهنگ پارسی امروز » کرده بودند با آنچه در « فرهنگنامۀ پارسی / واژگان و اعلام » ارائه داده اند.
طبیعی است که برای این مقایسه فقط می توان نمونه هایی به دست داد وگرنه حجم آن از حجم کتاب سه جلدی بیشتر خواهد شد. جلد اول « فرهنگ پارسی امروز » را که بطور تصادفی و از سر تفأل می گشایم، در زیر حرف ت، چشمم به لغت "تابو" می افتد. بعد از تابو، تنها لغت "تابوت" ثبت شده بود و بعد به لغت "تابه" رسیده بود. یعنی حرف آخر از واو به ه تغییر کرده بود. یعنی به خلاصه ترین شکل از کنار واژگان نامأنوس گذشته بود. در فرهنگ تازه اما بعد از تابو، این کلمات به چشم می خورد: تابوت، تابوت عهد، تابوت کش، تاب و توان، تابور، تابوک. به نظر می رسد کاری که فرهنگ پارسی امروز کرده بود ( در آن فرهنگ به استثنای تابوت لغات دیگر حذف شده بود ) کار نابجایی نبوده است. زیرا در خواندن های معمولی و روزمره، کمتر ممکن است کسی برای فهم ترکیبات تابوت کش و تاب و توان به فرهنگ مراجعه کند یا اساسا به "تابوک" یا "تابوت عهد" ( صندوقی که حضرت موسی تورات را در آن نهاد و ... ) بر بخورد، یا به اعلامی مانند تابور برسد که شهری است در کشور چک. یا کمی بالاتر به واژه "تاباک"، به معنی بی قراری که غیرمتداول است و مولفان هم نامتداول بودن آن را در پرانتز یادآور شده اند. در واقع همان فرهنگ پارسی امروز، در همان چاپ دو جلدی خود، به نحو سبک تر و راحت تری نیازها را رفع می کرد و ای کاش مؤلفان به جای گسترش واژگانی از این دست، یا افزودن اعلام نالازم، به عهد قدیم خود با خواننده، همانگونه که در پیشگفتار چاپ اول فرهنگ دو جلدی ذکر کرده بودند وفادار می ماندند، در عوض به کمک انتشارات فرهنگ معاصر در ارائۀ بهتر و سبک تر و زیباتر همان فرهنگ با تعاریف دقیق تر می کوشیدند. چنانکه قبلا هم فرهنگ خود را در همین انتشاراتی چاپ کرده اند. همه می دانند که « فرهنگ معاصر » سابقه و تجربۀ فراوانی در زمینۀ انتشار فرهنگ دارد و در این زمینه ها چیره دست است.
مولفان کتاب، پیش از این یکی از بهترین فرهنگ های پارسی را به نام « فرهنگ پارسی امروز » تألیف کرده بودند که تفاوت خود را حتا در نام کتاب با دیگر فرهنگ ها آشکار می کرد.
تا در همین حرف ت هستیم یک نکتۀ دیگر را یادآور شوم. یکی از مدخل هایی که در زیر این حرف آمده، واژه یا اصطلاح « تابتا » ست، به معنی لنگه به لنگه که برای یافتن معنی آن با فلش به « تا به تا » رجوع داده شده است. واقعا ذکر این مورد ( یعنی ذکر املای تابتا ) زائد است. زیرا اگر ما املای « تا به تا » را اختیار کرده ایم بهتر است همانجا موضوع را توضیح دهیم و قال قضیه را بکنیم و دیگر از « تابتا » سخنی به میان نیاوریم، وگرنه چه معنی دارد که تابتا را بیاوریم ولی از جابجا و پابپا و چیزهای همانند دیگر سخنی به میان نیاوریم. خوشبختانه فرهنگنامۀ واژگان و اعلام جز در مورد تابتا در موارد همانند دیگر سکوت کرده و به جا به جا و پا به پا بسنده کرده و چه خوب کرده است. باید در مورد تابتا هم سکوت می کرد تا یکدستی کار از بین نرود.
آنچه در مورد حرف ت آمد در مورد هر حرف دیگر هم صادق است. من بعد از حرف ت به سراغ حرف های دیگر رفتم و همه جا با همان گسترش های بی فایده چه در بخش واژگان و چه در بخش اعلام مواجه شدم. برای ثابت شدن موضوع، خواننده را در جریان یک حرف دیگر هم قرار می دهم تا صدق عرایض بنده روشن شود.
در زیر حرف ث واژگانی چون ثالوث، ثبور، ثخذ، ثخن، و ثخین دیده می شود که فی الواقع در زبان پارسی امروز هیچ کاربردی ندارند. نه کسی آنها را به کار می برد و نه کسی آنها را می فهمد، و نه کسی حتا می تواند درست تلفظ کند. در « فرهنگ پارسی امروز » نیز این لغات جائی نداشتند، و کنار گذاشته شده بودند. اضافه کردنشان به فرهنگ تازه جز آنکه بر حجم کتاب بیفزاید فایدۀ دیگری نداشته است. تورق کتاب به ما نشان می دهد که در زمینۀ اعلام هم بسیاری موارد هست که می توانست در یک فرهنگ کاربردی حذف شود و حجم کتاب را کم کند. من از این حیرت می کنم که چرا مؤلفانی که تا همین پانزده سال پیش به فرهنگ های پیش از خود به صورت انبانی از واژه های متروک و درهم و غیر قابل استفاده نگاه می کردند که « هیچ مرز و دامنه » ای هم نداشت، خود در این بلا گرفتار آمده اند. هر چند عبارت « تدوین واحد پژوهش » در روی جلد خواننده را به تردید می اندازد که آیا این کار مؤلفان است یا کسان دیگر. اما کار هر کس باشد ما به عنوان خواننده و استفاده کننده، مؤلفان را می شناسیم.
ناگفته نماند که فرهنگنامۀ واژگان و اعلام در کار معنی کردن یا تعریف کردن واژگان فوق العاده عالی است یا در مورد اطلاع دادن در قسمت اعلام بسیار مفید و خلاصه عمل کرده است اما همۀ این امتیازات از « فرهنگ پارسی امروز » و « فرهنگ پارسی اعلام » به فرهنگ تازه به ارث رسیده، نه آنکه کار تازه ای باشد.
کار انتشارات فرهنگ معاصر در ارائۀ کتاب مثل همۀ کارهای دیگر آن عالی است. حروف چینی خوب، چاپ خوب، کاغذ مناسب، جلد خوب، صحافی عالی از مشخصات فرهنگ تازه است. حتا سه جلد آن را در یک قاب مقوایی محکم قرار داده اند که بهتر و محفوظ تر بماند.
15-12-2011 06:17 PM
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ
ارسال پاسخ 


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

اخبار فناوری اطلاعات | نرم افزار املاک | هتل آپارتمان مشهد | ترجمه تخصصی | نرم افزار رستوران | نرم افزار تاکسی سرویس | نرم افزار رستوران | دانلود نرم افزار مطب | دانلود نرم افزار تاکسی سرویس | مجله پزشکی آسان طب | اتوماسیون پزشکی | کنکور آسان است | نرم افزار دفترچه تلفن نرم افزار چاپ چک نرم افزار رستوران نرم افزار فست فود نرم افزار کافی شاپ نرم افزار تاکسی سرویس نرم افزار نمایشگاه خودرو نرم افزار املاک نرم افزار هتلداری نرم افزار مطب نرم افزار دندانپزشکی نرم افزار انبارداری نرم افزار حسابداری فروشگاه نرم افزار وکالت مجله اینترنتی پارسی وان | مجله اینترنتی زیگیل | خرید بک لینک | خرید رپورتاژ | سینما تئاتر مای استیج | یک مهاجر | دنیای مهاجرت | مجله گردشگری کاروان | وردپرس دانلود | مجله تفریحی تندیس فان | نرم افزار Software | جوک جدید | اخبار هنر | اخبار کامپیوتر | سایت پزشکی | فروشگاه اینترنتی | سایت خبری | دانلود موزیک | اندروید سه | بانک شماره موبایل | پایگاه صالحین | مجله کامپیوتری | جاب لر | نوین ساخت | سهام نت | تکی کو | تم کد | مجله اینترنتی وبدون | پورتال خبری | سایت تفریحی تک لایو | مجله سرگرمی سیب رنک | سایت پزشکی دکتر طب | خرید گیفت کارت | مدرن بوک | تولید کننده روغن زیتون ماشین آلات صنایع غذایی تولید کننده جعبه و کارتن تولید کننده ادویه