تبلیغات بنری ویکیوز

کلمات کلیدی: سالنامه, های, شاهی, در, ایران, باستان,
ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
سالنامه های شاهی در ایران باستان
نویسنده پیام
Arezoo آفلاین
کاربر سایت
*
کاربر سایت

ارسال‌ها: 1,241
تاریخ عضویت: Oct 2011
اعتبار: 16
ارسال: #1
سالنامه های شاهی در ایران باستان
ایرانیان از معروفترین مردم دنیا در امور دیوانی هستند. یکی از این موارد نظام دیوانسالاری، دفاتر ثبت وقایع یا سالنامه های شاهی است. ایرانیان یکی از معروفترین ملل دنیا در امور تشکیلاتی هستند . دستگاه دیوانسالاری حکومتهای ایران در دوران پیش از اسلام یکی از جالب ترین موارد حکومتی آن روزگار به شمار می رود این دیوانسالاری از دوران مادها (550-708پ.م) شروع شده و با شاهنشاهی هخامنشی (330-550پ.م) و اشکانی (250پ.م تا224م) تکامل یافته و در دوران ساسانی (651-224 م) به اوج خود رسیده است.یکی از موارد نظام دیوانسالاری دفاتر ثبت وقایع یا به اصطلاح سالنامه های شاهی است که در اینجا به شرح مختصری از آن در دوران هخامنشی تا ساسانی می پردازیم.دوران هخامنشی از سالنامه های دوران مادها اطلاعات چندانی بر جای نمانده است به همین دلیل بحث سالنامه ها را از دوران هخامنشی آغاز می کنیم. هخامنشیان نخستین دولت جهانی را بنیاد نهادند. سرزمینی که این دودمان بر آن فرمان می راندند از هند و آسیای مرکزی در قاره آسیا تا مصر و حبشه در قاره آفریقا و تا یونان شمالی در قاره اروپا را در بر می گرفت و چنان گسترده بود که بنا به گفته کوروش کوچک (برادر اردشیر دوم 358-404پ.م) مردمان شمال آن از سرما و جنوب آن از گرما نمی توانستند زندگی کنند.چنین دولت نیرومند و مقتدری بدون وجود دستگاه دیوانسالاری اداری عظیم و پیچیده نمی توانست به مدت دو قرن بر بخش بزرگی از جهان فرمانروایی كند.بنابر این برای اداره آن ، دیوانسالاری گسترده ای نیاز بود تا امكان نظارت بر تمام آن فراهم باشد.امروز به یمن کتیبه های تخت جمشید و الواح یافت شده از وجود یک نظام داری پیچیده و گسترده در آن دوران آگاهی داریم . نظام داری که حتی بر اعمال ملکه های هخامنشی نیز نظارت می کرد در مورد سالنامه های شاهی در دوران هخامنشی اطلاعاتی وجوددارد که این سالنامه ها در خزانه ها نگهداری می شدند. بنا بر مندرجات کتاب استر ، وقایع نامه یا تاریخ پادشاهان در دربارهخامنشی وجود داشته است همچنین در کتاب عذرا آمده است که یهودیانی که در حال ساخت معبد اورشلیم بودند و با مخالفت فرماندار رو به رو گشتند طی نامه ای به داریوش بزرگ (486-522پ.م) مدعی شدند که فرمان ساخت معبد توسط کوروش بزرگ (529-550پ.م) صادر شده است و به پادشاه پیشنهاد کردند که فرمان دهد تا در کتابخانه بابل جستجو کنند که کوروش چنین فرمانی صادر کرده است یا نه ؟ وسرانجام نه درکتابخانه بابل بلکه در کاخ اکباتان آن فرمان را یافتند.غیر از مطالب کتاب مقدس تورات ، هرودت مورخ یونانی قرن پنجم پیش ازمیلاد و پلوتارک مورخ دیگر یونانی قرن یکم میلادی در مورد وجود دفاتر ثبت وقایع مطالبی بیان می کنند این دو مورخ مدعی اند که خشایار شاه (446-486 پ.م) در جنگ سالامین منشیان متعددی به همراه داشت که جزییات جنگ را یادداشت می کردند بدین ترتیب در دستگاه هخامنشی دفتری برای ثبت اعمال نیکوکاران وجود داشته است که شاه بزرگ ازروی این دفتر به کسانی که نسبت به وی و سرزمینش خدمتی کرده بودند پاداش می داد.

دوران اشکانی
در بررسی تاریخ اشکانی مشکل خاصی وجود دارد ،یکی پراکنده بودن و دیگری غیر ایرانی بودن آنان است به همین دلیل نمی توان به صراحت از وجود سالنامه های درباری و یا شاهی در آن دوران سخن گفت و از سوی دیگر نیز نمی توان پذیرفت دولت دیر پایی چون اشکانیان در طی 474 سال پادشاهی در ایران فاقد سالنامه شاهی باشد.طی اکتشافات باستانشناسان روسی در نسا (18 کیلومتری شمال غربی عشق آباد ) در جنوب شرقی این شهر، قلعه منفرد و عظیم مهردادکرت که یکی از اقامتگاههای شاهان پارت و آرامگاه خانوادگی ایشان بوده کشف شد ظاهرا مقر حاکم یا ساتراپ محل نیز در همین قلعه بوده در این قلعه بایگانی کاملی از اسناد اقتصادی پارتی به دست آمد.مورد دیگری که می توان به آن اشاره کرد سخنی است که سورنا سردار پارتی به کراسوس کنسول و سردار رومی می گوید و اشاره به نوشتن صلح نامه بین پادشاه اشکانی "ارد" و رومیان دارد که این مورد را شاید بتوان دلیل وجود سالنامه های درباری و دفاتری دانست که در دربار اشکانی وجود داشته است چرا که سورنا در ادامه گفتگو با کراسوس به وی می گوید : "شما رومیان عادت ندارید که تسلیم بلا شرط خود را بیاد بیاورید " و این موضوع احتمالا در اشاره به پیمانی بوده که اشکانیان با رومیان بسته بودند و رومیان به آن عمل نکرده بودند . به هرحال با توجه به آشنایی اشکانیان با ادبیات یونان و وجود کتابهای متعدد در دوران آنها احتمال بسیار وجود دارد که این دولت دیرپای ایرانی نه تنها دارای ادبیات شفاهی قوی بلکه دارای دیوانسالاری نیرومندی نیز بوده چرا که نمی توان قبول کرد که یک دولت چند صد سال حکومت کند و روابط خارجی طولانی نیز با همسایگان خود (چین و روم ) داشته باشد و فاقد دستگاه اداری نیرومند و دفاتر ثبت وقایع روزانه باشد به هرحال این احتمال وجود دارد که با اکتشافات باستانشناسی در آینده بتوان به منابع و مدارک بیشتری در مورد اشکانیان دست یافت.

دوران ساسانی

در این دوره تمدن ایران به طور فزاینده ای گسترش یافت و همراه با گسترش فرهنگ و تمدن دستگاههای اداری نیز پیشرفت کرد که مجموع دوایر و سازمانها آن روزگار را دیوانسالاری می خوانند.درباره خزانه شاهان ساسانی و بایگانی شهریاران عجم از خلال منابع رومی و اسلامی آگاهی داریم اما در مورد چگونگی بایگانی کردن این اخبار و فرامین شاهان ساسانی بلاذری مورخ اسلامی می گوید "پادشاهان هرگاه فرمانی می داند طغرا دار سلطنتی آن را در حضور وی به طغرا می آراست و خادمی داشت که همان را در تذکره ای ثبت می کرد این تذکره ها همه جمع آوری می شده و پادشاه مهر خود را بر آن می نهاد و بایگانی می شد"بدین ترتیب در دوران ساسانی بایگانی شاهی وجود داشته است که تمامی مکاتبات و همچنین کتابهای تاریخ در آن جمع آوری می شده است در خصوص کتابهای تاریخ خزاین شاهان ساسانی و همچنین بایگانی شاهی علاوه بر منابع ذکر شده دو منبع مهم دیگر نیز در اختیار داریم در مورد کتابهای خزاین ساسانی مسعودی مورخ قرن 4 هجری گزارش می دهد که در سال 303 هجری نزد نیک از خاندانهای بزرگ پارس کتابی در مورد تاریخ شاهان ساسانی به شکل مصور دیده که این کتاب از روی اسناد خزاین ملوک ایران برای هشام بن عبدالملک اموی در سال 113 هجری از پارسی به عربی برگردانده شده است در مورد بایگانی شاهی نیز یک منبع رومی موجود است که به طور مستقیم از وجود مخازن سلطنتی که سالنامه های رسمی در آنجا نگهداری می شود آگاهی می دهد آگاثیاس مورخ قرن 6 میلادی یکی ازمورخان امپراطوری بیزانس می گوید ازجمله منابعی که وی برای نگارش تاریخ خود به کار برده است سالنامه های رسمی مخازن دولتی تیسفون بوده است وی به کمک یک مترجم یونانی به نام سر جیوس که در دربار ساسانی تیسفون بوده است پس از کسب اجازه از نگهبانان مخازن سلطنتی توانست به سالنامه های رسمی شاهان ساسانی دست یابد به غیر از آگاثیاس اصطخری جغرافیدان قرن چهارم هجری ذکر می کند که در حصن الجص فارس کسانی زندگی می کنند که قصه های پادشاهان را به صورت نوشته دارند بدین ترتیب حتی پس از نابودی ساسانیان کتب تاریخ مربوط به آنان موجود بود.در منابع کهن دیگر از کتابهایی نام برده شده به نامهای آیین نامه و کهنامه (گاهنامه) که در آنها مراتب دولتی پادشاهی ساسانی ذکر شده است .اما در مورد وجود سالنامه ها و روزنامه های رسمی دوران ساسانی نیز اشاره های مستقیمی در آثار مورخان اسلامی وجود دارد جاحظ مورخ معتبر قرن سوم هجری در این مورد می گوید "و آیین ایرانیان به عصر اردشیر بابکان و خسرو انوشیروان چنین بود که اگر شاهی یکی از وزیران یا یکی از جاهمندان را دیدن می کرد نامش را در تاریخ و بر روزنامه ها و کارنامه ها ثبت می کردند و بگرد جهان پراکنده می ساختند "در مورد کلمه روزنامه به صراحت می توان اذعان کرد که این کلمه به قسمتی از دیوانسالاری ساسانی اطلاق می شده که کاربرد آن ثبت وقایع روزانه بوده است .خوارزمی دانشمند ایرانی در این خصوص می گوید :"رزنامج (=روزنامه ) یعنی یادداشت روزانه زیرا کارهایی که در هر روز انجام می شود مانند گرفتن خراج یا پرداخت نفقه و غیره را در آن می نوشتند ."غیر از خوارزمی و مولف کتاب تاریخ قم هم از کلمه روزنامه و روزنامجات استفاده کرده است . علاوه بر اصطلاح روزنامه عنوان دیگری وجود داشته به نام فهرست که دفتر یادداشتی معنی شده که شامل همه دفترها و اعمالی بوده که د دیوان وجود داشته است .همچنین دفتری برای یادداشت رویدادهای بزرگی که اتفاق می افتاده است وجود داشته که این گونه رویداد ها با ذکر تاریخ وقوع و دیگر مشخصات در این دفتر ثبت می کرده اند با برای نوشتن تاریخ به کار رود .دفتری نیز وجود داشته که شامل فهرست تمام نامه هایی که به زبان خارجی به دیوان می رسیده و ترجمه شده با نام مترجم و مضمون نامه که می توان آنرا به نوعی وزارت امور خارجه دوران ساسانی تلقی کرد .دفاتر دیگری نیز در دربار ساسانی وجود داشت که برخی برای ثبت نام هدیه آورندگان در نوروز و مهرگان بوده که آنرا دفتر ویژگان می خواندند و دفتر دیگری خاص عطایا ی شاه به ماموران و کارمندان دولتی بود ه است .به دلیل اهمیت سالنامه های سلطنتی و مخازن نگاهداری آنان دردربار ساسانی منصب مهمی به نام نگهبان سالنامه سلطنتی وجود داشته که مسوول حفظ و نگاهداری این مخازن بوده است.این دستگاه ادرای عظیم ساسانیان پس از نابودی آن سلسله به جهان اسلام به خصوص به عباسیان (656-132 ه.ق )ارث رسید و از طریق عباسیان به دودمان ها دیگر جهان اسلام و ایران .شاید بتوان گفت که دستگاه اداری بیشتر کشورهای جهان اسلام تا عصر حاضر بر گرفته از سیستم دیوانسالاری ساسانی بوده است.
30-11-2011 08:35 AM
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ
ارسال پاسخ 


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

اخبار فناوری اطلاعات | نرم افزار املاک | نرم افزار دامپزشکی | تور روسیه | هتل آپارتمان مشهد | ترجمه تخصصی | نرم افزار داروخانه | نرم افزار رستوران | نرم افزار تاکسی سرویس | نرم افزار رستوران | دانلود نرم افزار مطب | دانلود نرم افزار تاکسی سرویس | مجله پزشکی آسان طب | دکتر آسان طب | اخبار موسیقی | کنکور | خرید لایسنس nod32 | بهترین سایت تفریحی |   نرم افزار دفترچه تلفن نرم افزار چاپ چک نرم افزار رستوران نرم افزار فست فود نرم افزار کافی شاپ نرم افزار تاکسی سرویس نرم افزار نمایشگاه خودرو نرم افزار املاک نرم افزار هتلداری نرم افزار مطب نرم افزار دندانپزشکی نرم افزار انبارداری نرم افزار حسابداری فروشگاه نرم افزار وکالت مجله اینترنتی پارسی وان | مجله اینترنتی زیگیل | خرید بک لینک | خرید رپورتاژ | سینما تئاتر مای استیج | یک مهاجر | دنیای مهاجرت | مجله گردشگری کاروان | وردپرس دانلود | مجله تفریحی تندیس فان | نرم افزار Software | جوک جدید | اخبار هنر | اخبار کامپیوتر | سایت پزشکی | فروشگاه اینترنتی | سایت خبری | دانلود موزیک | اندروید سه | بانک شماره موبایل | پایگاه صالحین | مجله کامپیوتری | جاب لر | نوین ساخت | سهام نت | تکی کو | سرورمجازی | تم کد | خرید هاست | مجله خانواده | مجله اینترنتی وبدون | پورتال خبری | سایت تفریحی تک لایو | مجله سرگرمی سیب رنک | جراحی بینی | فروش جوجه بوقلمون |   تولید کننده روغن زیتون | سایت پزشکی دکتر طب | افزایش بازدید سایت | خرید گیفت کارت | مدرن بوک | لوازم ارایشی | باربری تهران | مبل | کاشت مو | پروتز سینه | جراحی زیبایی واژن | ماشین آلات بسته بندی | پروفیل یو پی وی سی | لوله پوش فیت
خرید کریو پر سرعت

برای درج تبلیغات متنی، بنری و یا رپرتاژ آگهی در این وب سایت با شماره 09370888727 تماس حاصل فرمائید