جراحی با حداقل برش و بخیه
از
مدتها پیش در پزشكی رسم این بود كه اگر كوچكترین مشكلی در محوطه داخل
شكمی پیش میآمد و با اقدامات معمول و دارودرمانی بهبود نمییافت، پزشكان
اقدام به باز كردن شكم میكردند.
با این كار جای برشی روی شكم ایجاد میشد كه برای ترمیم نیاز به زمان طولانی داشت و معمولا بیمار درد زیادی را متحمل میشد.
بعلاوه گاهی نیز بدون این كه علت اصلی مشكل مشخص شود فقط یك برش جراحی به مشكلات بیمار اضافه میشد.
مدتی است یك روش جراحی ابداع شده است كه با برشهای كوچكی میتوان براحتی مشكلات داخل شكمی را شناسایی و آنها را رفع كرد.
شاید
شما هم اسم جراحی لاپاروسكوپی را شنیده باشید. این عمل بین مردم به نام
جراحی لیزری معروف است، ولی در اصل لیزر در آن به كار نمیرود.
این روش جراحی بسیاری از مشكلات لاپاروتومی (باز كردن شكم) را نداشته و براحتی برای تشخیص مشكلات شكمی و لگنی به كار میرود.
روشی كه جایگزین جراحی میشود
لاپاروسكوپی
در واقع نوعی جراحی است كه در برخی از مشكلات داخل بدن میتواند جایگزین
جراحی باز شود. لاپاروسكوپی، جراحی سوراخ كلیدی نامیده شده و منظور این است
كه از طریق سوراخهایی در جدار شكم و نه از طریق باز كردن شكم، برای انجام
عمل جراحی استفاده میشود.
این روش جراحی به منظور اهداف تشخیصی و
نیز اهداف درمانی به كار میرود. طی لاپاروسكوپی پزشك با عبور دادن لولهای
به داخل شكم، محتویات شكم را مشاهده و بررسی میكند، از مایعات و ترشحات
فضای شكم نمونه برمی دارد، از ضایعات بیوپسی میكند و حتی انواعی از
اعمال جراحی را انجام میدهد.
در
این نوع جراحی پس از ایجاد برشهای بسیار كوچك روی پوست و دمیدن گاز
دیاكسید كربن (CO2)، به داخل شكم دوربین بسیار پیشرفتهای وارد شكم
میشود.
ازمهمترین
فواید لاپاروسكوپی درد كمتر پس از عمل جراحی است.در لاپاروسكوپی برشها
بسیار كوچك است ترمیم آن نیز راحتتر و سریعتر بوده و بیمار متحمل رنج
كمتری میشود
لوله لاپاروسكوپی، لولهای است كه دوربینی در رأس آن قرار داده شده و از این طریق امكان مشاهده محتویات شكم را فراهم میسازد.
این لوله قطری حدود یك سانتیمتر و طول تقریبا ۶۰ سانتیمتر دارد.
در
اغلب موارد سه برش در جهات مختلف روی شكم داده میشود و از یكی دوربین
وارد میشود تا محتویات و محل مشكل دیده شود و از طریق دو سوراخ دیگر
وسایل لازم برای انجام عمل جراحی وارد میشود و اگر مشكلی در هر قسمتی از
شكم وجود داشته باشد، از طریق همین سوراخهای كوچك پیدا شده و درمان
میشود.
جراحی
لاپاروسكوپی، جراحی با حداقل تهاجم نیز خوانده میشود و در واقع شاخهای
از آندوسكوپی است. در این روش نیز مشابه آندوسكوپی پزشكان از خارج از بدن،
اقدام به دستكاری احشای داخلی میكنند. از لحاظ پزشكی، این نوع جراحی فقط
در مورد جراحی شكم و لگن به كار میرود.
البته آزمایشهای
رادیولوژیك (اشعه X) و سونوگرافی تا حد زیادی قادر است بعضی بیماریهای
درون شكم و لگن را تشخیص دهد، ولی مثل روشهای دیگر، هر كدام از این روشها
محدودیتهای خاص خود را دارند.
در بعضی مواقع، پزشكان به یك تصویر
واضحتر از درون شكم یا لگن نیاز دارند. قبلا در این شرایط پزشك با باز
كردن شكم درون آن را دیده و تشخیص قطعی را میداد، ولی با استفاده از این
تكنیك، محتویات شكم و لگن شامل كبد، كیسه صفرا، آپاندیس، رحم، روده كوچك،
تخمدانها و لولههای رحم را میتوان مستقیماً و بدون باز كردن شكم از طریق
دستگاههای مخصوص لاپاروسكوپی مشاهده كرد و در صورت نیاز برخی از اقدامات
جراحی را انجام داد.
اطلاعات حاصل از لاپاروسكوپی به مراتب از
روشهای تصویربرداری قابل اعتمادتر است، چراكه در این روش مستقیما داخل بدن
دیده میشود و كمتر اشتباه رخ میدهد ولی در روشهای تصویربرداری، تصویر
حاصل به تفسیر نیاز دارد و تا حد زیادی به علم و تجربه مفسر وابسته است و
گاهی تمام پزشكان صاحبنظر در تشخیص توافق نظر ندارند و مجبورند بسته به
شواهد تصمیمگیری كنند.
لاپاروسكوپی
معمولاً در بیمارستانها یا مراكز جراحی تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی
نخاعی انجام میشود. البته میتوان بر حسب ضرورت آن را بسته به شرایط بیمار
تحت بی حسی موضعی نیز انجام داد.
برای
آماده كردن بیمار به منظور لاپاروسكوپی، معده توسط یك لوله دهانی ـ
معدهای تخلیه میشود یك سوند ادراری برای تخلیه ادرار كار گذاشته میشود.
البته
اگر عمل جراحی مربوط به قسمت فوقانی شكم باشد، كوتاهمدت و مختصر باشد یا
بیمار درست قبل از عمل دفع ادرار داشته باشد، ممكن است این كار انجام نشود
ولی معمولا این كار انجام میشود.
به علت اینكه تخت جراحی را در
طول عمل برای تغییر موقعیت اعضای داخل شكم با نیروی جاذبه زمین، تغییر
وضعیت و شیب میدهند، باید بیمار محكم روی تخت نگه داشته شود.
پر
كردن فضای شكم از گاز مخصوص طی لاپاروسكوپی به این منظور صورت میگیرد كه
محیط عمل دید كافی و فضای لازم را برای انجام كارهای مختلف داشته باشد.
با تزریق گاز به فضای شكم، دیواره شكم متسع شده و از روی احشاء بلند میشود و فضای وسیعتری برای عمل به وجود میآید.
برای
این كار یك سوزن از طریق یك برش كوچك روی پوست زیر ناف وارد میكنند و بعد
از سوراخ كردن لایههای سطحی و عمقی دیواره شكم، سوزن را وارد فضای صفاقی
میكنند سپس فضای داخل صفاق را با فشار بسیار كم (حدود 10 تا 15 میلیمتر
جیوه) از گاز دیاكسید كربن پر میكنند سپس یك برش یك تا 2 سانتیمتری داده
میشود تا بتوان لاپاروسكوپ را به داخل شكم فرستاد. محل ایجاد برش، به نوع
عمل بستگی دارد.
جراح
میتواند از طریق ورودیهای روی سطح بدن، ابزارهای باریك مورد نیاز را
وارد شكم كند. این ابزار شامل قیچی، انبرك و... است كه برای برداشتن نمونه
از بافتها، ترمیم و تخلیه كیستها به كار میرود و از طریق برشهای كوچك
شكمی وارد میشود.
با فرستادن لولهای به نام تروكار به درون سوراخ
میتوان دوربین ویدئویی را به داخل شكم هدایت كرد. در واقع لاپاروسكوپ یك
تلسكوپ مینیاتوری با یك سیستم فیبر نوری بوده كه نور را به داخل شكم هدایت
میكند و اندازه آن دو برابر یك خودنویس معمولی است.
آمادگیهای لازم برای لاپاروسكوپی
پیش
از عمل جراحی لاپاروسكوپیك به طور روتین تعدادی از آزمایشها و مشاورهها
درخواست میشود تا پزشك از وضعیت عمومی بیمار مطلع شده و خطرات احتمالی كه
بیمار را تهدید میكند شناسایی شود.
آزمایشهای مورد نیاز شامل
آزمایشهای كامل خون و ادرار بوده و معمولا سونوگرافی شكم و لگن درخواست
میشود و در صورت نیاز آندوسكوپی مری، معده و اثنی عشر و بررسی میكروب
هلیكوباكتر پیلوری (معمولا در اعمال جراحی اسلیو گاستركتومی و بایپس معده
لاپاروسكوپیك و در برخی از موارد گاستریك باندینگ یا حلقه معده) انجام
میشود.
در
برخی بیماران مشاوره قلب و ریه صورت میگیرد و در موارد كمی نیز اگر بیمار
مشكلی در زمینه غدد و روانپزشكی داشته باشد، مشاوره با متخصص مربوطه انجام
خواهد گرفت. در برخی موارد نیز نیاز است با متخصص تغذیه مشاوره شود.
همانند
هر عمل جراحی دیگری انجام لاپاروسكوپی نیز مستلزم ایجاد آمادگی بیمار از
قبل است. برای مثال بیمار باید به مدت 12ـ 8 ساعت ناشتا باشد و از خوردن و
آشامیدن پرهیز نماید.
رعایت ناشتایی پیش از عمل باعث میشود
احتمال استفراغ و خفگی بیمار در حین عمل به حداقل برسد. برخی از داروها نیز
قبل از عمل جراحی قطع شده یا با داروهای دیگری جایگزین میشود.
این
مساله در مورد بیمارانی كه قند خون داشته و از داروهای خوراكی كنترلكننده
قند خون استفاده میكنند یا به علت سكته یا مشكلات دیگر از داروهای
ضدانعقاد مثل وارفارین استفاده میكنند، اهمیت بیشتری دارد.
بهتر
آن است كه مبتلایان به چاقی مفرط كه میخواهند تحت انواع جراحی چاقی به
روش لاپاروسكوپی (بایپس معده، باندینگ یا حلقه معده و اسلیو گاستركتومی)
قرار بگیرند به مدت یك تا 2 هفته از خوردن شیرینی و غذاهای چرب پرهیز كنند.
با این كار چربیهای انباشته شده در كبد كاهش یافته و احتمال بهبودی
سریعتر بعد از عمل بالا میرود.
دود
سیگار همیشه مضر است و به تمام بیماران توصیه میشود مصرف آن را به طور
كلی كنار بگذارند، زیرا سیگار باعث افزایش مشكلات ریوی شده و این بیماران
را بخصوص پس از عمل جراحی با مشكلات زیادی درگیر میسازد.
بعلاوه مصرف سیگار باعث افزایش عفونت و كاهش خونرسانی بافتی شده و سرعت ترمیم بافتهای آسیبدیده را كاهش میدهد.
اگر ترك كامل سیگار برای بیماران امكانپذیر نباشد، حتی ترك موقت آن نیز میتواند باعث شود عوارض كمتری بیمار را تهدید كند.
مثل
هر عمل جراحی دیگر نباید در حین عمل جواهرآلات، عینك یا دندان مصنوعی
متحرك داشته باشید. قبل از عمل جراحی تا حد امكان مثانه خود را تخلیه
نمایید.
در اتاق عمل لاپاروسكوپی، یك رگ از شما گرفته میشود تا از این طریق داروها و مایعات مستقیما به گردش خون شما وارد شود.
در
صورتی كه پزشك تشخیص دهد كه نیاز به بیهوشی عمومی وجود دارد، پس از انجام
مراحل ابتدایی بیحسی، لولهای وارد نای شما شده و در صورت لزوم به اكسیژن
متصل میشود تا تنفس براحتی انجام شود.
در
عمل جراحی لاپاروسكوپیك معمولا از بیهوشی سطحی استفاده میشود و چیزی كه
در این زمینه از اهمیت بیشتری برخوردار است، حساسیت به داروهای بیحسكننده
یا بیهوشكننده است. بعلاوه باید پزشك را از تمام بیماریها و سوابق
حساسیت دارویی مطلع سازید.
هر نوع دارویی را كه بتازگی استفاده
كردهاید یا باید مصرف میكردید به اطلاع پزشك برسانید. هیچیك از اطلاعاتی
كه شما در اختیار پزشكتان قرار میدهید بیهوده نخواهد بود و ممكن است در
زمانهای حساس كمك بسیاری كند.
پس
از انجام بیهوشی، یك سوند ادراری به داخل مثانه فرستاده میشود تا مثانه
تخلیه شود و مقدار ادرار تولید شده توسط بیمار پایش شود. میزان ادرار بیمار
معرف خونرسانی كلیهها بوده و وضعیت كلی گردش خون بیمار را نشان میدهد.
همان طور كه میدانید، مثل هر عمل جراحی دیگر پوست محل ورود به شكم باید كاملا تمیز شود.
پس
از آمادگی كامل بیمار برش كوچكی در بالا یا پایین ناف داده میشود. از
طریق یك سوزن، گاز دیاكسید كربن به داخل شكم فرستاده میشود تا با اتساع
شكم، دیواره شكم بلند شده و امكان مشاهده داخل آن فراهم شود.
در
ادامه برشهای كوچك دیگری نیز برای ورود ابزار جراحی ایجاد خواهد شد. پس از
انجام عمل جراحی در صورت نیاز لوله كوچكی كه درن نام دارد، در جدار شكم
قرار داده شده و از این طریق خونابه و مایعات موجود در محل عمل را تخلیه
میكند.
این لوله تا چند روز در دیواره شكم باقی میماند و پس از آن برداشته میشود. طی این مدت باید از ایجاد عفونت جلوگیری شود.
مراقبتهای بعد از عمل
در
اغلب اوقات پس از عمل جراحی لاپاروسكوپی بیمار حدود یك تا 4 ساعت در اتاق
ریكاوری میماند تا كاملا به هوش آمده و وضعیت وی پایدار شود. در این مدت
بیمار تحت مراقبت ویژه پرستار قرار گرفته و علایم حیاتی وی مرتب كنترل
میشود.
وقتی شكم بیمار كار كند و بتواند مثانه خود را خالی كند، اگر مشكل دیگری وجود نداشته باشد به او اجازه مرخص شدن داده میشود.
ممكن
است دردی در ناحیه نای احساس كنید یا خشونت صدا داشته باشید. این مساله به
سبب جایگذاری لوله درون نای است و پس از رفع التهاب ناشی از آن خشونت صدا
نیز بهبود مییابد.
پس از لاپاروسكوپی، بیمار مدت زیادی به استراحت نیاز نخواهد داشت و سریعتر از بیماران دیگر به سر كار و زندگی روزمره خود برمیگردد.
![[تصویر: 100809180101.jpg]](http://www.jamejamonline.ir/Media/images/1391/01/24/100809180101.jpg)
![[تصویر: 13910120000100_PhotoA.jpg]](http://media.farsnews.com/media/Uploaded/Files/Images/1391/01/20/13910120000100_PhotoA.jpg)
![[تصویر: 707601_PhotoA.jpg]](http://media.farsnews.com/media/Uploaded/Files/Images/1390/06/13/707601_PhotoA.jpg)